Dzień Babci i Dziadka to dobra okazja, aby przyjrzeć się sytuacji finansowej seniorów. Rosnące koszty życia coraz częściej rozmijają się z wysokością świadczeń emerytalnych, co sprawia, że stabilność finansowa tej grupy bywa krucha. Potwierdzają to dane z najnowszego raportu Intrum European Consumer Payment Report 2025. 38 proc. przedstawicieli pokolenia boomers, czyli osób w wieku 62-80 lat deklaruje, że roczny dochód ich gospodarstwa domowego znajduje się poniżej średniej. Mimo ograniczonych możliwości finansowych pozostają oni jednak wyjątkowo zdyscyplinowani płatniczo: rachunki traktują priorytetowo i zadłużają się w ostateczności.
21 i 22 stycznia świętujemy Dzień Babci i Dzień Dziadka. Pierwszy z nich obchodzimy od 1964 roku, a drugi – od 1981 roku. Przy okazji tych świąt Intrum postanowiło przyjrzeć się bliżej finansom seniorów. Żyją oni przeważnie z emerytury, która w 2023 roku wynosiła średnio 2 971 zł, a wliczając 13. i 14. emeryturę – 3 152 zł. Jednak wiele starszych osób mogło otrzymać co najwyżej minimalne świadczenie w wysokości 1 588 zł brutto, a nawet jeszcze niższe. Jak sobie radzą pod względem finansowym polscy seniorzy? Czy mają zgromadzone oszczędności, czy wręcz przeciwnie - muszą sięgać po dodatkowe źródła finansowania?
Dzień Babci i Dziadka daje pretekst, by pochylić się nad sytuacją finansową polskich seniorów. Mamy przed oczami obraz starszej osoby, której z powodu niskiej emerytury czy renty nie stać na leki i musi pożyczać pieniądze, by zapłacić rachunki?
Osoby w wieku 60+ stają się coraz liczniejszą grupą w naszym kraju. Szacuje się, że do 2050 r. w Polsce może być nawet aż blisko 14 mln ludzi w tym wieku, co oznacza, że ponad 40% naszego społeczeństwa będzie zaliczać się do seniorów.
Na początku stycznia media obiegła informacja o ujęciu członków jednej z grup przestępczych, która wyłudzała pieniądze od starszych osób popularną metodą „na wnuczka”.
Może się wydawać, że osoby młode, należące do pokolenia Z, żyją chwilą i bez zastanowienia zaciągają zobowiązania na rzeczy, które nie są im niezbędne do życia, przez co często popadają w finansowe tarapaty. Z drugiej strony mamy polskich seniorów, którzy w większości pobierają niskie emerytury. Czy to oni lub generacja Z mają największe długi? Okazuje się, że nie. Raport InfoDług pokazuje, że pokolenie X – 45-54 latków – ma najwyższe średnie zadłużenie na osobę i najwyższą kwotę długów. Najwięcej zadłużonych osób należy do pokolenia Y – mających 35-44 lat. Problemy finansowe osób w tym wieku potwierdzają dane KRD – z 5 tys. zadłużonych, którzy ogłosili upadłość konsumencką w III kwartale 2023 r., największą grupę stanowili ci, którzy mają od 36 do 45 lat.
Już 2 maja mija termin składania deklaracji podatkowych za 2022 r. Osobom, które jeszcze tego nie zrobiły, zostało zaledwie kilkanaście dni na wypełnienie PITów. To obowiązek, którego nie można uniknąć…, ale polskie prawo przewiduje aż 18 ulg, z których można skorzystać, rozliczając się z Urzędem Skarbowym. Warto znać aktualne przepisy i ustalenia, ponieważ zastosowanie konkretnej ulgi pozwala obniżyć wysokość kwoty odprowadzanej do fiskusa.
Senioralne długi nie są nowością. Przeciętna emerytura brutto kształtowała się w ubiegłym roku na poziomie 2082,47 zł (ok. 1727 netto). Oznacza to, że wielu emerytom nie wystarcza na podstawowe potrzeby. Z badania przeprowadzonego na zlecenie Funduszu Hipotecznego DOM wynika, że aż 60 proc. seniorów wydaje posiadane środki pieniężne na pokrycie wydatków bieżących (w tym czynszu, opłat mieszkaniowych, podstawowych zakupów).
Z danych KRD wynika, że polscy seniorzy toną w długach. Tylko w ciągu roku ich zadłużenie wzrosło o 40 proc. a sam dług sięga blisko 3 mld zł. Powodem są nie tylko pożyczki zaciągane na spłatę bieżących zobowiązań oraz pomoc rodzinie i wnukom, ale również jedne z najniższych emerytur w Europie.
W dniu 29 października 2014 r. odbył się pierwszy w Polsce Kongres Gospodarki Senioralnej. Gospodarzami Kongresu byli Marzena Rudnicka, prezes Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej i Robert Gwiazdowski, prezydent Centrum im. Adama Smitha.
Wielu seniorów wciąż wybiera przelewy pocztowe, mimo że dużo taniej i szybciej można zlecić tę dyspozycję przez Internet.
Sumienność, odpowiedzialność, a przede wszystkim emerytura stanowiąca stałe źródło dochodu - to czynniki sprawiające, że seniorzy są postrzegani przez banki jako atrakcyjna grupa klientów. Większość osób w starszym wieku nie korzysta jednak z usług instytucji finansowych i przez to tworzą kategorię ludzi finansowo wykluczonych.
Oszustwa „na wnuczka” czy „na policjanta” są niezmiennie jedną z najczęstszych metod wyłudzeń. Tylko w 2024 roku policja odnotowała blisko 4000 takich przestępstw, a pod koniec roku rozbito szajkę działającą na terenie ośmiu europejskich krajów. Oszuści wyłudzili od seniorów w sumie prawie 5 milionów euro. Scenariusz zawsze jest podobny – telefon i prośba o pilną pomoc finansową.
Czas na rozliczenie PIT za 2024 rok nieubłaganie się kurczy – podatnicy mogą to zrobić tylko do 30. kwietnia. Mimo, że ten termin jest niezmienny od wielu lat, co roku jego nadejście – szczególnie dla odkładających złożenie deklaracji na ostatni moment - bywa zaskoczeniem. W 2023 roku 1 na 5 Polaków złożył zeznanie dopiero w kwietniu. Tymczasem skutki opóźnienia mogą być dotkliwe – nie tylko finansowo, ale również prawnie.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to jedna z dostępnych form opodatkowania w Polsce. Wiele firm decyduje się na nią głównie ze względu na niskie stawki oraz uproszczone zasady rozliczania. Co więcej, mimo że w tym przypadku nie można odliczyć od podatku kosztów uzyskania przychodów, istnieją pewne ulgi, z których wolno i warto korzystać.