Zmiany geopolityczne - konflikty zbrojne, sankcje gospodarcze, przesunięcia w łańcuchach dostaw czy rywalizacja mocarstw wpływają bezpośrednio na rynki finansowe, regulacje oraz zapotrzebowanie na określone kompetencje. Biura rachunkowe, jako ważne ogniwo w systemie gospodarczym, reagują teraz szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Księgowi muszą stale analizować zmiany zachodzące nie tylko w kraju, ale i za granicą. Ich zadania ewoluują nie tylko w wyniku postępu technologicznego, ale także za sprawą czynników zewnętrznych.

Najważniejsze trendy geopolityczne

Jeszcze dekadę temu świat wydawał się w miarę przewidywalny. Lokalne konflikty zbrojne nie miały większego wpływu na światową gospodarkę. Po trudnym czasie pandemii COVID i wybuchu wojny w Ukrainie stabilizacja odeszła do przeszłości. Obecnie jesteśmy świadkami zaskakujących sojuszy politycznych, a nawet “deglobalizacji” światowych rynków. Na naszych oczach powstają nowe bloki handlowe, postępuje fragmentacja gospodarki, a dotychczasowe kanały zaopatrzenia przestają istnieć. Stany Zjednoczone wprowadzają cła i podejmują decyzje polityczne i gospodarcze wpływające także na rynki Unii Europejskiej. Globalne napięcia to nasza nowa codzienność. Jak się w niej odnaleźć?

Znajomość międzynarodowych regulacji podatkowych

Jedną z ważniejszych specjalizacji biur rachunkowych związanych z międzynarodowym obrotem gospodarczym jest obecnie wiedza z zakresu podatków międzynarodowych i sankcji. Znajomość prawa różnych jurysdykcji i śledzenie zmian w regulacjach to absolutny must have dla księgowych. Dotyczy to głównie tych ekspertów, którzy obsługują klientów prowadzących wymianę handlową z krajami spoza Unii Europejskiej.

Zdaniem Przemysława Naklickiego, Dyrektora Zarządzającego OSCBR (Ogólnopolska Sieć Certyfikowanych Biur Rachunkowych):

Przyszłość gospodarki jest coraz trudniejsza do przewidzenia, dlatego księgowi będą musieli szybciej reagować na zmiany regulacji, konflikty i nowe ryzyka. Ich rola będzie coraz bardziej doradcza i analityczna.

Warto znać ryzyko gospodarcze, by wiedzieć, z jakimi krajami opłaca się handlować, a gdzie można spotkać się z sankcjami czy też innymi ograniczeniami. Oprócz zagranicznych regulacji prawnych, istotne mogą być też obowiązujące w danym kraju zasady komunikacji międzykulturowej i specyficzna dla danego środowiska etyka biznesu.

Kontrola przepływów finansowych

Obawy związane z finansowaniem terroryzmu i praniem brudnych pieniędzy zmusiły zagrożone kraje do wprowadzenia mechanizmów kontroli przepływów finansowych. Znajomości regulacji ALM (Anti-Money Laundering) czy stosowanie zasady KYC (Know Your Customer) poprawia bezpieczeństwo transakcji i ma wpływ na ich wiarygodność.

Na polskim rynku funkcjonuje biała lista VAT, która jest jednym z narzędzi wspierających KYC. Sprawdzenie kontrahenta na białej liście to element „poznania” klienta – upewnienie się, że działa on legalnie, a jego rachunek jest prawidłowy. W praktyce księgowi i doradcy podatkowi stosują obie metody równolegle: KYC (szersze podejście) i białą listę VAT (lokalne narzędzie podatkowe).

Bezpieczeństwo danych cyfrowych

Państwa coraz częściej wymagają, aby dane finansowe były przechowywane lokalnie, co rodzi nowe obowiązki księgowe i technologiczne. Nie można przesyłać danych księgowych na zagraniczne serwery, ponieważ grozi to ich przejęciem. Ochrona danych klientów wiąże się z dodatkową funkcją księgowych lub ekspertów ds. finansów - przedstawiciele tych branż pełnią rolę specjalistów ds. cyberbezpieczeństwa.

Jak podkreśla Przemysław Naklicki:

W przyszłości bezpieczeństwo danych finansowych stanie się jedną z kluczowych kompetencji w księgowości. Księgowi będą musieli nie tylko chronić informacje klientów, lecz także świadomie oceniać, gdzie i w jaki sposób są one przechowywane oraz przetwarzane.

Już teraz przedstawiciele branży finansowej dbają o to, by powierzone im poufne dane nie trafiły w niepowołane ręce. Wyciek lub kradzież informacji księgowych mogłyby poważnie osłabić prestiż zawodu i narazić klientów na straty.

Automatyzacja w księgowości

Umiejętność wykorzystywania narzędzi opartych na automatyzacji i sztucznej inteligencji w analizie dokumentów i audytach to kolejna kompetencja wymagana w branży księgowej i finansowej.

Postępująca cyfryzacja dokumentów księgowych oraz rozwój technologii opartej na AI stanowi obecnie ważny element rozwoju branży. W aspekcie globalnym regulacje dotyczące stosowania sztucznej inteligencji wynikają z wyścigu firm technologicznych i chęci dominacji światowych mocarstw. Aby zachować cyfrową suwerenność, Unia Europejska wprowadziła regulacje dotyczące bezpiecznego przechowywania i przetwarzania danych. Księgowi i specjaliści z branży finansowej muszą mieć wiedzę na temat tych przepisów.   

Transformacja energetyczna i ESG

Transformacja energetyczna i rosnące znaczenie ESG wprost wpływają na zawód księgowego. Coraz częściej księgowi i finansiści nie zajmują się wyłącznie tradycyjną ewidencją i sprawozdawczością, ale również przygotowywaniem raportów niefinansowych. Obejmują one kwestie środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym. Do ich pracy należy obliczanie i prezentowanie wskaźników takich jak emisja CO₂ czy zużycie energii, które stają się integralną częścią sprawozdań przedsiębiorstw.

Księgowi zyskują także rolę doradców strategicznych, którzy wskazują firmom jak prowadzić działalność zgodnie z regulacjami i jak unikać sankcji związanych z nieprzestrzeganiem zasad zrównoważonego rozwoju. W ten sposób tradycyjny zawód zyskuje nowy wymiar, łącząc wiedzę finansową z kompetencjami ekologicznymi i prawnymi.

Rynek kryptowalut coraz mocniejszy

Jeszcze kilka lat temu kryptowaluty uważano za ryzykowną ciekawostkę dla pasjonatów internetu i spekulantów. Z biegiem czasu zyskały jednak na znaczeniu. Powstały po kryzysie finansowym 2008 roku jako alternatywa dla tradycyjnego systemu bankowego, niezależna od państw i instytucji. Dziś stały się elementem rywalizacji geopolitycznej: jedne kraje je ograniczają, inne rozwijają własne waluty cyfrowe (CBDC), by uniezależnić się od dolara. Dla księgowych oznacza to nowe wyzwania: rozliczanie transakcji krypto, śledzenie przepisów podatkowych, raportowanie zgodne z AML/KYC oraz uwzględnianie ryzyka związanego z globalnym przepływem cyfrowych aktywów. 

W niestabilnym świecie to właśnie księgowi i specjaliści finansowi stają się strażnikami porządku gospodarczego. Ich rola już dawno przestała ograniczać się do tabel i bilansów. Dziś to analitycy ryzyk, eksperci prawa międzynarodowego, doradcy ds. zrównoważonego rozwoju i cyfrowi strażnicy bezpieczeństwa danych.

W czasach, gdy jedno geopolityczne tąpnięcie potrafi zachwiać stabilnością całych sektorów, rola ekspertów finansowych nabiera nowego wymiaru. To oni tworzą pierwszą linię obrony przed skutkami globalnych turbulencji – analizują ryzyka, wdrażają zabezpieczenia i dostosowują strategie do nowego ładu geopolitycznego.